Scratch ची सुरुवात कशी करावी

Scratch ची सुरुवात करण्यासाठी एक web browser उघडा, MIT ने बनवलेल्या अधिकृत Scratch website वर जा आणि "Create" वर क्लिक करा. एका पांढऱ्या stage वर एक गोंडस केशरी मांजर दिसते आणि तुमचे मूल लगेचच ब्लॉक्स ओढायला सुरुवात करू शकते. काहीही install करण्याची किंवा पैसे भरण्याची गरज नाही. हे मार्गदर्शक त्या पहिल्या आनंदी मिनिटांतून तुम्हाला हळुवारपणे, एकेक पायरी घेत घेऊन जाते.

पायरी १: Scratch उघडा

Scratch थेट तुमच्या web browser मध्येच चालते, त्यामुळे सुरुवात करायला काहीही download करावे लागत नाही. तुम्ही नेहमी वापरता तो browser उघडा, MIT ची अधिकृत Scratch site उघडा आणि "Create" बटण शोधा. ते क्लिक केल्यावर project editor उघडतो, जिथे सगळी निर्मिती होते.

हे तुम्ही सुरुवातीला account शिवायही करू शकता. मोफत account तयार केल्यास तुमचे मूल पुढे projects save आणि share करू शकते, पण आधी फक्त खेळून बघून मग account बद्दल ठरवणे यातही काहीच गैर नाही.

पायरी २: स्क्रीनशी ओळख करा

Scratch editor पहिल्यांदा पाहताना गजबजलेला वाटतो, पण खरे तर तो फक्त तीन मैत्रीपूर्ण भागांचा बनलेला आहे. तुमच्या मुलाला हे दाखवा:

• Stage (वर उजवीकडे): हा तो पांढरा भाग आहे जिथे सगळी हालचाल घडते. मांजर इथे राहते.
• Block Palette (डावीकडे): हा ब्लॉक्सचा रंगीबेरंगी menu आहे, जो Motion (निळा), Looks (जांभळा), Sound (गुलाबी) आणि Events (पिवळा) अशा गटांत विभागलेला आहे.
• Code Area (मधोमध): ही ती मोठी रिकामी जागा आहे जिथे तुमचे मूल ब्लॉक्स ओढून एकत्र क्लिक करते.

हे समजावण्याची एक छान पद्धत: palette म्हणजे खेळण्यांचा डबा, code area म्हणजे ज्यावर तुम्ही बांधकाम करता ते टेबल आणि stage म्हणजे जिथे सगळा खेळ रंगतो तो show.

पायरी ३: मांजराला हलवा

हाच तो जादुई क्षण. तुमच्या मुलाला palette मधील Motion गट (निळा) क्लिक करायला सांगा. त्यांना "move 10 steps" असे म्हणणारा ब्लॉक दिसेल.

त्यांना तो ब्लॉक मधल्या code area मध्ये ओढायला सांगा. आता त्यांना त्या ब्लॉकवर क्लिक करायला सांगा. मांजर थोडेसे उजवीकडे सरकते. इतकेच! तुमच्या मुलाने नुकतेच कोडच्या साहाय्याने काहीतरी घडवून आणले.

ते अधिक हलावे असे वाटत असेल, तर ते दुसरा "move 10 steps" ब्लॉक ओढून पहिल्याच्या खाली जोडू शकतात — विटा रचल्यासारखे. पुन्हा क्लिक केले, की मांजर दुप्पट अंतर जाते. या क्षणी सहसा मुलांचे डोळे चमकतात आणि ती अजून ब्लॉक्स जोडायला लागतात.

पायरी ४: Green-Flag ने सुरुवात जोडा

सध्या मांजर फक्त ब्लॉकवर क्लिक केल्यावरच हलते. चला, ते व्यवस्थित सुरू करूया.

Events गटात (पिवळा) "when green flag clicked" असे म्हणणारा ब्लॉक आहे. तो move ब्लॉक्सच्या वर, stack च्या सर्वात वरती ओढा, म्हणजे तो टोपीसारखा बसेल. आता Stage च्या वर असलेला हिरवा झेंडा क्लिक केल्यावर संपूर्ण stack आपोआप चालते. झेंड्याशेजारच्या लाल बटणाने ती थांबवता येते.

हा green-flag ब्लॉक म्हणजे जवळपास प्रत्येक Scratch project ची सुरुवात असते. तुमच्या मुलाला तो झेंडा फक्त आनंदासाठी म्हणून काही वेळा दाबू द्यायला हरकत नाही.

पायरी ५: पहिले project save करा

तुम्ही मोफत account बनवले असेल, तर तुमचे मूल File menu मध्ये जाऊन "Save now" निवडून project save करू शकते. account शिवाय काम करत असाल, तरी "Save to your computer" निवडून तुम्ही काम जपून ठेवू शकता — यामुळे एक छोटी project file download होते, जी पुढे पुन्हा उघडता येते.

पालकांसाठी टिप्स

• शेजारी बसा, ताबा घेऊ नका. ओढण्याचे काम तुमच्या मुलालाच करू द्या, मग ते थोडे सावकाश का होईना. करण्यातच शिकणे आहे.
• एका वेळी एकच ब्लॉक. झटपट मोठा program बनवण्याचा मोह टाळा. छोट्या, स्पष्ट पायऱ्या गोष्ट आनंददायी ठेवतात.
• सांगण्याऐवजी विचारा. "हा ब्लॉक काय करत असेल असं तुला वाटतं?" हे समजावण्यापेक्षा अधिक प्रभावी आहे.
• पहिले सत्र पाच मिनिटांचे असले तरी पुरे. पहिल्या वेळी फक्त मांजर हलवणे आणि झेंडा दाबणे हेच पूर्ण यश आहे.

सामान्य चुका

• Green flag विसरणे. "काहीच होत नाही" असे वाटले, तर ब्लॉक्स खरोखर जोडलेले आहेत का आणि तुम्ही फक्त झेंड्याकडे पाहिले नाही तर तो क्लिक केला का, ते तपासा.
• ब्लॉक्स न जुळणे. ब्लॉक्स जोडण्यासाठी एकमेकांना स्पर्श करावे लागतात. ते वेगळे तरंगत असतील, तर ते स्वतंत्रपणे चालतात. कोडयाच्या तुकड्यांसारखे क्लिक होईपर्यंत त्यांना जवळ ओढा.
• चुकीचा रंगाचा गट निवडणे. एखादा ब्लॉक सापडत नसेल, तर रंग लक्षात ठेवा: Motion निळा, Events पिवळा, Looks जांभळा.

पुढे काय?

तुमचे मूल मांजर हलवण्यात रुळल्यावर, त्याला वेगवेगळी रूपे आणि पात्रे देणे ही एक सुंदर पुढची पायरी आहे. हे कसे करायचे ते जाणून घेण्यासाठी Scratch मधील Sprites आणि Costumes वाचा, आणि की दाबल्यावर गोष्टी घडवण्यासाठी Scratch मधील Events पाहा. आमची सगळी हळुवार मार्गदर्शके मुलांच्या Scratch hub वर पाहता येतील.

या पहिल्या पावलांतून एखाद्या प्रेमळ शिक्षकाने तुमच्या मुलाला मार्गदर्शन करावे असे वाटत असेल, तर जळगावमधील आमचा Scratch & Coding for Kids कार्यक्रम पाहा. Waitlist मध्ये सामील व्हा आणि पुढची batch सुरू झाल्यावर आम्ही तुम्हाला कळवू.