Scratch मधील Variables

Scratch मधील variable म्हणजे एक लेबल लावलेला डबा, जो एखादी संख्या किंवा शब्द लक्षात ठेवतो, ज्यामुळे तुमच्या मुलाचे project ते पुढे वापरू शकते. सर्वात सामान्य वापर म्हणजे गेममध्ये score (गुण) ठेवणे. मूल जेव्हा "score" नावाचे variable बनवते आणि खेळाडूने गुण मिळवला की त्यात एक जोडते, तेव्हा ते variable वापरत असते. हे मार्गदर्शक ही कल्पना सोप्या भाषेत समजावते आणि एक variable कसे बनवायचे व वापरायचे ते दाखवते.

Variable म्हणजे काय?

एक लेबल लावलेला छोटा डबा कल्पना करा. तुम्ही त्यात एक गोष्ट ठेवू शकता, बाहेर काढू शकता, बदलू शकता किंवा हवे तेव्हा पाहू शकता. variable म्हणजे नेमके तेच: एक नाव दिलेला डबा जो एखादे मूल्य धरून ठेवतो.

Scratch मध्ये ते मूल्य सहसा एखादी संख्या असते, जसे की गुण किंवा जीवांची संख्या, पण ते एखादा शब्दही असू शकतो, जसे की खेळाडूचे नाव. गंमत अशी की project चालू असताना ते मूल्य बदलू शकते. गुण शून्यापासून सुरू होतात आणि खेळाडू यशस्वी होईल तसे वाढतात. हे बदलणे हेच कारण आहे की त्याला "variable" म्हणतात.

Variable बनवणे

Variables हे Variables गटात असतात, केशरी रंगाचे. एक बनवण्यासाठी:

1. palette मधील Variables गटावर क्लिक करा.
2. "Make a Variable" बटणावर क्लिक करा.
3. एक स्पष्ट नाव टाइप करा, जसे की "score" किंवा "lives."
4. OK क्लिक करा.

लगेचच तुमच्या मुलाला stage वर एक छोटा display दिसतो जो variable आणि त्याचे सध्याचे मूल्य दाखवतो, जसे "score 0." वापरायला तयार असे काही नवीन ब्लॉक्सही दिसू लागतात.

गुण मोजण्यासाठी Variable वापरणे

मुलांसाठी हाच सर्वात समाधान देणारा वापर. एकदा "score" variable अस्तित्वात आले की हे ब्लॉक्स उपलब्ध होतात:

• "set score to 0" — सुरुवातीला गुण पुन्हा शून्यावर आणण्यासाठी.
• "change score by 1" — एक गुण जोडण्यासाठी.
• एक छोटा गोलाकार "score" ब्लॉक — अटीमध्ये त्याचे मूल्य तपासण्यासाठी.

एक साधी गुण मोजण्याची कृती:

1. हिरव्या झेंड्याशी "set score to 0" जोडा, म्हणजे प्रत्येक गेम नव्याने सुरू होईल.
2. एका forever loop च्या आत एक if-then जोडा: "if touching coin, then change score by 1."
3. खेळाडू नाणी गोळा करतो तसा stage वरचा गुण वाढताना पाहा.

ती संख्या वर चढताना पाहून मुले हरखून जातात. यामुळे थोड्याशा हालचालीचे रूपांतर ध्येय असलेल्या खऱ्या गेममध्ये होते.

इतर उपयुक्त वापर

Variables सर्व प्रकारच्या उपयुक्त गोष्टी धरून ठेवू शकतात:

• Lives (जीव): "lives" ३ पासून सुरू करा आणि खेळाडूला मार लागला की "change lives by -1" करा. lives ० झाले की गेम संपवा.
• Timers आणि counters: एखादी गोष्ट किती वेळा घडली ते मोजा.
• एक नाव: खेळाडूला त्याचे नाव विचारा आणि साठवा, मग एखाद्या sprite ला त्यांना नावाने अभिवादन करायला लावा. हे सहसा Sensing गटातील "ask and wait" ब्लॉकसोबत जोडले जाते, जो खेळाडूचे उत्तर साठवतो.

Variables दाखवणे आणि लपवणे

variable चा डबा stage वर दिसावा की नाही हे तुमचे मूल ठरवू शकते. Variables गटात "show variable" आणि "hide variable" ब्लॉक्स असतात. गुण सहसा दाखवले जातात म्हणजे खेळाडूंना ते दिसतील, तर पडद्यामागचा एखादा counter stage नीटनेटका ठेवण्यासाठी लपवला जाऊ शकतो. palette मध्ये प्रत्येक variable शेजारी एक checkbox असतो जो त्याचे display चालू-बंद करतो.

पालकांसाठी टिप्स

• Variables ना स्पष्ट नावे द्या. "score" आणि "lives" ही "x" किंवा "thing1" पेक्षा मुलाला फार सहज समजतात. चांगली नावे code ला एखाद्या गोष्टीसारखे वाचनीय करतात.
• सुरुवातीला नेहमी पुन्हा सेट करा. हिरव्या झेंड्याशी "set score to 0" ठेवण्याची सवय गेमागणिक गुण वाढत राहण्याचा गोंधळ टाळते.
• Scoreboard शी जोडा. "हे क्रिकेट सामन्यातल्या scoreboard सारखं आहे. धावा होतात तसा आकडा बदलतो." ओळखीच्या तुलना मदत करतात.

सामान्य चुका

• पुन्हा सेट करायला विसरणे. प्रत्येक गेमला गुण शून्यापासून सुरू होत नसतील, तर हिरव्या झेंड्याखाली "set score to 0" ब्लॉक जोडा.
• "change" म्हणायचे तिथे "set" वापरणे. "Set score to 1" दर वेळी ते १ करते, आधीचे गुण पुसून. "Change score by 1" आधी असलेल्यावर जोडते. ही फार सामान्य गल्लत आहे, ती हळुवारपणे दाखवण्यासारखी.
• चुकीच्या sprite वर variable. variable बनवताना Scratch विचारते "for all sprites" की "for this sprite only." सामायिक गुणासाठी सहसा "for all sprites" हेच हवे असते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

Variable फक्त संख्या नव्हे, तर शब्दही धरू शकते का? हो. variable एखादा शब्द किंवा वाक्य, जसे की खेळाडूचे नाव, संख्येइतक्याच सहजतेने साठवू शकते.

"set" आणि "change" मध्ये काय फरक आहे? "Set" मूल्याच्या जागी एक ठरावीक संख्या ठेवते. "Change" सध्याच्या मूल्यात जोडते (किंवा वजा करते). पुन्हा सेट करायला "set" वापरा, गुण मोजायला "change."

पुढे काय?

तुमचे मूल सगळ्या गोष्टी एकत्र आणते तेव्हा variables खऱ्या अर्थाने प्रभावी होतात. गुणांवर आधारित निर्णय घ्यायला Scratch मधील Conditionals (If-Then) वाचा, मग हे सगळे एकत्र करून तुमचा पहिला Scratch Game बनवा. संपूर्ण संच मुलांच्या Scratch hub वर पाहा.

या कल्पना एकत्र आणणाऱ्या प्रेमळ, मार्गदर्शित सत्रांसाठी जळगावमधील आमचा Scratch & Coding for Kids कार्यक्रम पाहा. पुढच्या batch साठी waitlist मध्ये सामील व्हा.